podrozdział z pracy magisterskiej z administracji
Kompetencje Prezesa URE można podzielić na: orzecznicze i pozaorzecznicze. Uprawnienia orzecznicze obejmują instrumenty władcze polegające na wydawaniu decyzji i postanowień administracyjnych w postępowaniach toczących się przed tym organem. Natomiast kompetencje o charakterze pozaorzeczniczym sprowadzają się do różnorodnych zadań związanych z realizacją polityki energetycznej państwa, realizowanych w niewładczych formach działania, przykładowo takich, jak publikowanie informacji służących zwiększeniu efektywności użytkowania paliw i energii,[1] uzgadnianie planów, publikacja wydawnictw o tematyce energetycznej itp.
Z punktu widzenia interesów przedsiębiorstw energetycznych oraz ich kontrahentów istotne znaczenie mają orzecznicze kompetencje Prezesa URE. Są one rozległe i obejmują następujące kategorie spraw:
– rozstrzyganie spornych spraw związanych z ustaleniem warunków związanych ze świadczeniem usług polegających na przesyłaniu paliw lub energii, odmową przyłączenia do sieci, odmową zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej, paliw gazowych lub ciepła albo nieuzasadnionym wstrzymaniem ich dostaw (art. 8 ust. 1);
– udzielanie bądź odmowa udzielenia koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przewidzianym w prawie energetycznym, jej zmiana lub cofanie koncesji (art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 3 i art. 41 ust. 2 i 3);
– udzielanie promesy na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie objętym prawem energetycznym (art. 43 ust. 2);
– nakazanie przedsiębiorstwu energetycznemu, pomimo wygaśnięcia koncesji, dalszego prowadzenia działalności objętej koncesją przez okres nie dłuższy niż 2 lata, jeżeli wymaga tego interes społeczny (art. 40 ust. 1);
– zatwierdzanie bądź odmowa zatwierdzenia taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła (art. 47 ust. 2);
– zatwierdzanie cen węgla brunatnego w stosunkach umownych pomiędzy kopalniami a elektrowniami ( art. 48 ust. 1 );
– zwalnianie przedsiębiorstwa energetycznego z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia, jeżeli działa ono na rynku konkurencyjnym bądź cofanie takiego zwolnienia ( art. 49);
– nakładanie kar pieniężnych z tytułu nieprzestrzegania przepisów prawa energetycznego na przedsiębiorstwa i ich kierowników ( art. 56 ust. 2).
Prezes URE posiada ustawowe upoważnienie do rozstrzygania sporów dotyczących świadczenia usług przesyłowych, odmowy zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej, paliw gazowych lub ciepła oraz nieuzasadnionego wstrzymania ich dostaw.[2]
Należy w tym miejscu przedstawić pogląd M. Waligórskiego[3], że organem koncesyjnym powinien być wyłącznie właściwy resortowo minister, którego kompetencje określa ustawa z 4 września 1999 r. o działach administracji rządowej[4], gdyż tylko ten organ może w drodze rozporządzenia wskazać, jakie dokumenty i informacje są wymagane przy składaniu wniosku, jeżeli uzna, że jest to niezbędne dla uprawdopodobnienia, że przedsiębiorca ubiegający się o koncesję będzie przestrzegał warunków ustalonych w koncesji. Takich uprawnień nie posiada Prezes URE nie będący ministrem, gdyż zgodnie z art. 93 Konstytucji wydawane przez niego zarządzenia nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Stąd też wątpliwości budzić może fakt ustanowienia jako organu koncesyjnego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Przyjęcie przez ustawodawcę takiego rozwiązania, iż organem koncesyjnym jest Prezes URE nie wydaje się być uzasadnione.
Od decyzji Prezesa URE przysługuje odwołanie do Sądu Wojewódzkiego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego[5] w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach gospodarczych.
Prezes URE składa Ministrowi Gospodarki corocznie, w terminie do końca pierwszego kwartału, sprawozdanie ze swojej działalności oraz przedstawia, na jego żądanie, informacje z zakresu swojej działalności.
[1] S. Gronowski, Prawo energetyczne, ABC, 2000, str.11
[2] art.8 Prawa Energetycznego
[3] M. Waligórski, Nowe prawo działalności gospodarczej, Poznań 2001, str.238
[4] Dz. U. z 1999 r. Nr 72. poz. 927 z późn. zm.
[5] art. 30 Prawa Energetycznego